airplanebooksbriefcase business cogs cross election entertainment fish house law lockmedicalpeopleselfservices socialtax

2021-ip aasaanerani Covid-19-imut akiuussutis- samik kapisisaqattaarnissamut pilersaarut

Pingaarnertut pilersaarut
Maajip naanerani juunillu aallartinnerani Uummannami aammalu Upernavimmi kiisalu taakku nunaqarfiini siullerpaamik akiuussutissamik kapisinissamik neqeroortoqarumaarpoq. Piffissammi taamaalinerani nunaqarfinni sinneruttuni kiisalu Kangaatsiami akiuussutissamik kapisisaqattaarnissaq naatsorsuutigineqarpoq.
21. maj 2021

Tamatuma kingorna pilersaarut tulliuttoq malillugu illoqarfinni anginerusuni innuttaasut akiuussutissamik kapineqarnissaminnut neqeroorfigineqassapput:
2021-mi juunip qaammataata aappaani Nuummi, Ilulissani, Aasianni, Sisimiuni, Paamiuni Qaqortumilu innuttaasut 50-64-inik ukiullit siullerpaamik akiuussutissamik kapitinnissaminnut neqeroorfigineqassapput.
2021-mi juulip qaammataata aallartinnerani innuttaasut 18 – 24-inik aammalu 40 – 49-nik ukiullit akiuussutissamik kapitinnissaminnut neqeroorfigineqassapput. Ukioqatigiiaat 1972-1981-ernisat aamma 1997-2003- rnisat pineqarput. Taamatuttaaq illoqarfiit qulaani taaneqartut saniatigut aamma Maniitsoq ilanngunneqarumaarpoq.
2021-mi juulip qaammataata aappaani innuttaasut 25 – 39-nik ukiullit akiuussutissamik kapitinnissaminnut neqeroorfigineqassapput. Tamanna aamma Maniitsumut atuuppoq.

18 – 24-nik ukiullit akiuussutissamik kapinissaasa siunertaraa, ukioqatigiiaani tuniluunnerup annertuumik siaruaateratarsinnaanerata annikillisarnissaa, nunarsuaq tamakkerlugu misilittakkat aallaavigalugit nappaalanersuarmik aallartitseratarsinnaaneq aarlerinaateqarmat.

Illoqarfinni ataasiakkaani qaqugukkut akiuussutissamik kapisinissamut ammaassisoqassanersoq Nunatsinni Nakorsaaneqarfiup nittartagaatigut nalunaarutigineqarumaarpoq (corona.nun.gl).

Akiuussutissanik kapisinissamut pilersaarutip iluatsinnissaanut, Danmarkimit akiuussutissanik qaqugu tikittoqarnissaa apeqqutaalluinnarpoq. Taamaattumik allannguuteqartoqarsinnaavoq, siusinnerulaartukkut kingusinnerulaartukkulluunniit aallartissinnaassalluni.

Suliffeqarfimmiit Modernamit akiuussutissat taamaallaat neqeroorutigineqassapput.

Maannamut killiffik
Maanna akiuussutissat siulliit nunatsinnut tikiunneqarneraniit qaammatit 4 1/2- iupajaarput. Maannakkorpiaq inuit 10.921-it akiuussutissamik kapineqarnerat aallartereerpoq katillugillu inuit 6.403-t akiuussutisserneqarnerat naammassereerpoq. 18-it sinnerlugit ukiullit 25,6 %-iisa missaat akiuussutissamik kapitillutik aallartinneqareerput 15,0 %-iilu tamakkiisumik akiuussutissamik kapitereerlutik. Inuiaqatigiit tamarmik akiuussuserneqarnissaat qiviassagaanni (ukioqatigiaat tamarmik) 19,4 %-ii akiuussutissamik kapitinnissaat aallartereerpoq 11,4 %-iilu tamakkiisumik akiuussutissamik kapineqareerlutik.

Naalakkersuisut akiuussutissanik kapuuinermi periusissaanut tunngatillugu anguniarneqartoq tassaavoq, aallaqqaataaniilli utoqqaat immikkullu mianerisassat akornanni tuniluunnerup siaruaatinnginnissaata qulakkeernissaa. Tamatuma kingorna nunap immikkoortuini illoqarfinnit anginerusuniit avinngarusimasut peqqinnissaqarfitsigut killilimmik isumalluuteqarfiusuni akiuussutissamik kapuuinissaq pingaarnersiorneqarnikuuvoq. Naggasiullugu kikkut tamarmik illoqarfinni annerusuninngaanneersut 18-it 65-illu akornanni ukiullit akiuussutissamik kapineqarnissaannut neqeroorfigineqarumaarput.

Illoqarfinni anginerni inuit 65-inik sinnerlugillu ukiullit kiisalu immikkut inissisimasut pingaarnersiuinermi salliutinneqarnikuupput. Taakku tamarmik illoqarfinni taakkunani marloriarlutik kapitinnissaannut neqeroorfigineqarnikuupput. Illoqarfiit sinnerini, akiuussutissamik kapuuinissamut neqerooruteqarfiusuni, innuttaasunut 18-inik ukiulinnit utoqqarnut akiuussutissamik kapuuinissamik neqerooruteqartoqarnikuuvoq. Tamatuma saniatigut Kujallermi nunaqarfinni tamani innuttaasut 18-inik sinnerlugillu ukiullit akiuussutissamik kapineqarnissaannut neqeroorfigineqarnikuupput. Kangerlussuarmi 16-iniit ukiulinniit utoqqarnut akiuussutissamik kapineqarnissaminnut neqeroorfigineqarnikuupput.

Sumiiffinni amerlanerpaani akiuussutissamik kapitikkusuttoqartarpoq. Sumiiffinni tamani kommunip peqqinnissaqarfiullu akornanni qanimut suleqatigiittoqarnikuuvoq. Tasiilami, Qaanaami kiisalu nunaqarfinni akiuussutissamik kapitittut 80 %-iupput, naak unammilligassat annertusimagaluaqisut pissutsillu allat aaqqitassaasimagaluartut. Illersorneqarfik nunatta kujataani kitaanilu assartuussinikkut annertuumik ikiuutaanermini tapertaanikuuvoq.

Nunatta immikkoortuni suli akiuussutissanik kapuuinissat aallartinneqarnikuunngillat. Tassani pineqarput Upernavik, Uummannaq taakkulu nunaqarfii kiisalu Kitaani nunaqarfiit amerlanerpaartaat. Sumiiffinni taakkunani inuiaqatigiit katillugit 7.395- iupput, inuiaqatigiinnit 13 %-it missaaniittut najugaqarput.